Banakako enpresaburuen alta (autonomoak)

Erkidegoko atzerriko herritarraren identifikazio-zenbakia (AIZ) lortu behar duzu, eta Atzerritarren Erregistroan inskribatu.

AIZ lortu ondoren, jardueraren alta egin dezakezu Zerga Agentzian eta Gizarte Segurantzako Autonomoen Erregimenean.

Ez dago inolako lege-eragozpenik, salbu eta esklusibotasun-klausula bat sinatu badu lan egiten duen enpresarekin edo administrazio publikoen zerbitzuko langileei eskatutako bateraezintasunen mende badago.

Gizarte Segurantzari dagokionez, LAABean kotizatu beharko du autonomo-lanagatik, eta erregimen orokorrean besteren konturako lanagatik. Jarduera anitzeko kasua da hau.

Ekintzaileari laguntzeko Legean, jarduera anitzeko kasuetan kotizazio-karga murrizten duten neurriak ezartzen dira (ikus 28. artikulua).

Autonomo gisa ezartzeko izapideak bi modutan egin daitezke: telematikoki (CIRCE sistemarekin) edo aurrez aurre.
 

Bai, kasu horretan, alta emateko zure AIZ, Gizarte Segurantzako Zenbakia (NUSS) eta laneko eta bizilekuko baimena beharko dituzu. NUSSrik ez baduzu, eskatu zerbitzutik Eskatu Gizarte Segurantzaren zenbakia. Gizarte Segurantzako zenbakia baduzu eta gogoratzen ez baduzu, kontsultatu zure Arlo Pertsonalean.

Lan Autonomoan alta izapidetu eta norberaren konturako jarduera bat baino gehiago aldi berean hasi behar duzunean, une horretan Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiari jakinarazi beharko diozu.

2023ko urtarrilaren 1ean langile autonomo gisa alta emanda bazaude eta norberaren konturako jarduera bat baino gehiago egiten badituzu, horren berri eman beharko diozu Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiari, eta horien guztien berri eman. Jarduera berria komunikatzeko aukera izango duzu.

Alta eman ondoren, jarduera berri bat edo batzuk norberaren kontura hastea erabakitzen baduzu, hasierakoa mantenduz, Jarduera berria komunikatu atalaren bidez ere jakinarazi beharko duzu.

Jarduera profesional bat baino gehiago egin arren, zure alta eta kotizazioa bakarra izango da autonomoetan.

Jarduera horietakoren bat egiteari utzi nahi badiozu, baina ez guztiak, horren berri eman ahal izango diozu Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiari, Zure jardueraren baten amaiera jakinarazi zerbitzuaren bidez.

Bai, norberaren kontura lan egiten duten pertsona guztiek autonomo gisa eman behar dute alta.

Langile autonomoa bazara eta Gizarte Segurantzan besteren konturako langile gisa alta emanda bazaude, jarduera-aniztasuna izango duzu. Kasu horretan, Langile Autonomoen Araubide Berezian aukerakoa izango da kontingentzia arruntek (gaixotasun arrunta eta lanekoa ez den istripua) eragindako aldi baterako ezintasunaren estaldura, betiere Erregimen Orokorrean kotizatzen baduzu.

Era berean, bi erregimen horietan gertakari arruntengatik kotizatutako soberakinaren % 50 itzultzeko eskubidea duzu. Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiak dagokion itzulketa ordainduko du, Gizarte Segurantzaren kuotak erregularizatzen direnetik gehienez ere lau hilabeteko epean, zenbateko hori zehazten den unean.

Bai, nahi adina aldiz eman ahal izango duzu alta eta baja. Alta eta baja emateko data urtean 3 aldiz bakarrik aukeratu ahal izango duzu, eta betiere epearen barruan eskatu badituzu. Kasu horietan, altaren egunetik aurrera kotizatuko duzu edo baja egunetik aurrera kotizatzeari utziko diozu. Urte horretan izapidetzen dituzun gainerako altek lanean hasten zaren hilaren lehen egunetik izango dituzte ondorioak. Era berean, urte natural horretan izapidetutako gainerako bajek lan egiteari uzten diozun hilaren azken egunetik aurrera izango dituzte ondorioak. Bi kasuetan, hilabete osorako kotizatuko duzu.

Bai, besteren konturako langileak edo beste langile autonomo batzuk kontrata ditzakezu.

Besteren konturako beste profesional batzuk kontratatzeko:

• Gizarte Segurantzan enpresaburu gisa inskribatzea, Egoitza Elektronikoan zerbitzuan sartuz. Banakako enpresaburuentzako KKKak inskribatzea eta esleitzea, edo Sare Sistemaren bidez. Sistema hau erabiltzeko, baimena eskatu behar duzu edo DIE baimendu batengana jo
• Kontsultatu informazio gehiago enpresaburuaren inskripzioan eta kotizazio-kontuaren kodean.
• Langileari Gizarte Segurantzako zenbakia esleitzea eskatzea, ez badu. Izapide hori DIE sistemaren bidez egin behar da.
• DIE sistemaren bidez langileari alta ematea.
• Kontratazioaren berri ematea Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoari, gehienez ere 10 eguneko epean, lan-kontratuaren kopia bat Kontrat@en bidez aurkeztuta. Kontratu-ereduak kontsultatzea kontratu-modalitateetan.

Zure langileen Gizarte Segurantzako kotizazioen ardura hartu beharko duzu.

Aldiz, beste profesional autonomo bat kontratatzen baduzu, zerbitzuak emateko harreman bat ezartzen da; autonomoa ez da zure langilea, baizik eta bere kotizazioa ordaintzen duena.

Nekazaritzako ustiategi baten titular diren norberaren konturako nekazaritzako langileek 2 langile mugagabe baino ezin dituzte kontratatu, edo baliokideak aldi baterako kontratuetan.

Ekonomikoki mendekoak diren langile autonomoek, hau da, bezero nagusi batekin lan egiten dutenek, besteren konturako langile bakarra kontratatu ahal izango dute egoera hauetakoren batean daudenean: haurdunaldiko edo bederatzi hilabetetik beherako adingabe baten edoskitzaro naturaleko arriskua, atsedenaldiak jaiotzagatik, adopzioagatik, adopziorako zaintzagatik edo familia-harreragatik, ardurapean dituzten zazpi urtetik beherako adingabeak zaintzeagatik, mendeko ahaideak edo bigarren mailara arteko desgaituak zaintzeagatik.

Jarduera hasten den egunean Gizarte Segurantzan alta emanda egotea betebeharra da. Lanean hasi ondoren zure alta jakinarazten baduzu, altaren data hilaren lehen eguna dela ulertuko da, eta ezingo duzu kuotaren deskonturik jaso.

Gainera, 3.750 eta 12.000 €arteko isuna ezarri ahal izango zaizu, larritasunaren arabera, eta dagozkion kuotak ordaindu beharko dituzu Administrazioak zure jarduera hasi duzula jakiten duenetik.

Langile autonomo gisa alta epez kanpo eskatu bazenuen, jarduera hasi zenuen egunetik hasi eta jakinarazi zenuen hileko azken egunera arte, aldi horretarako kotizazio-oinarria taula orokorreko 1. tartearen gutxieneko oinarria izango da, 2023an 950,98 €/ hileko.

Gainera, kontuan izan kuoten urteko erregularizazioan ez direla sartuko aldi horri dagozkionak.

Bai, altaren dataren eta altaren eragin-dataren aurreko hilabete naturalaren azken egunaren arteko aldian, kotizazio-oinarria taula orokorreko 1. tartearen gutxieneko oinarria izango da, hau da, 950,98 €/ hileko 2023an.

Hala ere, baliteke Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskatzailetzak adierazitakoa baino kotizazio-oinarri handiagoa ezartzea.

Autonomoen kuota jarduera hasten den egunetik edo altak ondorioak dituen egunetik aurrera ordaintzen da.

Kontuan izan urtean 3 aldiz aukeratu ahal izango duzula alta-data, jardueraren hasieratik ondorioak izan ditzaten. Gainerako altek zure jarduera hasten duzun hilaren lehen egunean izango dituzte ondorioak.

Kuota zure banku-kontuan zordunduko da hil bakoitzeko azken egun baliodunean.

Kotizazio-oinarriaren % 31,20 ordaindu beharko duzu.

2023. urterako, taula orokorraren barruan, gutxieneko kotizazio-oinarria hilean 950,98 eurokoa da, eta gehienekoa hilean 4.495,50 eurokoa. Zure aurreikusitako etekinak lanbide arteko gutxieneko soldata baino txikiagoak badira urteko zenbaketan, zure kotizazio-oinarria aukeratu ahal izango duzu taula murriztu baten barruan, eta gutxieneko oinarria hileko 751,63 €izango da.

Kuota kalkulatzeko kotizazio-oinarriari aplikatzen zaion ehunekoa (kotizazio-tasa) honela banakatzen da:

• % 28,30 gertakari arruntengatik. Kotizazio honek lan egin ezin duzunean bermatzen dizu, istripu baten edo lanetik kanpoko gaixotasun baten ondorioz.
• % 1,3 gertakari profesionalengatik. Kotizazio honek lan-istripuen edo lanbide-gaixotasunen kasuan estaltzen zaitu.
• % 0,9 jarduera uzteagatik. Zure jarduera behin betiko amaitzen bada, estali egingo zaitu.
• % 0,1 lanbide-heziketaren arabera. Lan-merkatuan sartzea errazten duen prestakuntzara bideratutako kotizazioa.
• % 0,6 belaunaldien arteko ekitate-mekanismoagatik (MEI): Kotizazio horren helburua belaunaldien arteko oreka eta Gizarte Segurantzaren sistemaren iraunkortasuna mantentzea da.

Urtean zehar, zure urteko errendimendu garbiak, hileko batez bestekoan, hasieran aurreikusitakoez bestelakoak badira, kotizazio-oinarriko zerbitzuan sei aldiz doitu ahal izango duzu zure kotizazio-oinarria.

Horretarako, kuota-simulagailu bat izango duzu, eta, bertan, hura berrikusi eta kotizazio-sistema berrira egokitu ahal izango duzu, kontsultaren unean zure errendimenduen egoera kontuan hartuta. Oinarrien aldaketa ez da berehalakoa; aitzitik, jakinarazpena egiten duzun unearen arabera, aldaketa hurrengo hilabeteetako 1ean gauzatuko da: martxoa, maiatza, uztaila, iraila, 2023ko azaroa eta 2024ko urtarrila.

Zerbitzu honen helburua da urtea amaitzean zure erregularizazioaren emaitza zero izatea.

Autonomoen kuota zure kontuan zordunduko da hilabete bakoitzeko azken egun baliodunean. Ordainketak helbideratu beharko dituzu Gizarte Segurantzarekin kolaboratzen duen banku edo finantza-erakunde baten bidez. Ezagutu Gizarte Segurantzarekin kolaboratzen duten finantza-erakunde guztiak.

Norberaren konturako jarduera sustatzeko, autonomoaren kuotan deskontuak daude, baldin eta:

• Autonomo gisa duzun lehen alta da (Tarifa laua).
• Autonomo gisa duzun lehen alta da, eta Cuencan, Sorian eta Teruelen egiten duzu jarduera.
• Ceutan eta Melillan bizi direnak.
• Atsedenaldian zaude jaiotzagatik, adopzioagatik, adopzio-helburuko zaintzagatik, harreragatik, haurdunaldiko arriskuagatik eta edoskitzaro naturaleko arriskuagatik.
• Semea edo alaba jaio, adoptatu, adopzio-helburuko zaintza, harrera eta tutoretza izan ondoren lanera itzultzen direnean.
• Minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duten adingabeak zaintzeko egoeran zaude.
• Zure jarduera autonomoa besteren konturako lan batekin bateragarri egiten baduzu.
• Kaleko salmentako jardueretan lan egiten duzu.
• Sorkuntza artistikoagatik.
• Langile autonomo baten senide laguntzailea zara.
• Nekazaritzako ustiategi baten titularraren senidea zara.
• Beste profesional bat kontratatzen duzu bizitza profesionala eta familiarra errazago uztartzeko.
• Erretiro-prestazio bat jasotzen ari zara eta autonomo gisa alta emanda zaude.

Hauek dira Gizarte Segurantzak lan autonomoaren erregimen berezian babestutako egoerak:

• Gaixotasun arruntagatiko eta lanetik kanpoko istripuagatiko baja medikoa.
• Gaixotasun profesionalagatiko edo lan-istripuagatiko baja medikoa.
• Adingabearen jaiotza eta zaintza.
• Haurdunaldiko eta edoskitzaroko arriskua.
• Ezintasun iraunkorra.
• Alarguntasuna eta zurztasuna.
• Jarduera nahi gabe uztea.
• Erretiroa.

Oro har, autonomo gisa kotizatu beharko duzu arrazoi hauengatik:

• Kontingentzia arruntak. Istripu baten edo lanetik kanpoko gaixotasun baten ondorioz lanik egin ezin duzunean ziurtatzen dizu.
• Kontingentzia profesionalak. Kotizazio honek lan-istripuen edo lanbide-gaixotasunen kasuetan estaltzen zaitu.
• Jarduera uztea. Zure jarduera behin betiko amaitzen bada, estali egingo zaitu.
• Prestakuntza-neurriengatik, lanbide-orientazioagatik eta jarduera ekintzailea sustatzeagatik. Lan-merkatuan sartzea errazten duen prestakuntzara bideratutako kotizazioa.
• Belaunaldien arteko ekitate-mekanismoa. Kotizazio honen helburua belaunaldien arteko oreka eta Gizarte Segurantzaren sistemaren iraunkortasuna mantentzea da.

Hala ere, badira salbuespen batzuk:

• Gertakari arruntengatiko kotizazioa aukerakoa da Gizarte Segurantzako beste erregimen batzuetan alta emanda dauden autonomoentzat, bai eta Nekazaritzako Norberaren Konturako Langileen Sistema Bereziko (SETA) langileentzat ere.
• Gertakari profesionalengatiko kotizazioa ez da nahitaezkoa kooperatibetako bazkideentzat, sistema publikoaren osagarri den gizarte-prestazioen kooperatiba-arteko sistema duten autonomoentzat eta nekazaritzako langile autonomoentzat (SETA).
• Jarduera eta prestakuntza uzteagatiko kotizazioa ez da nahitaezkoa tarifa laua baliatzen ari diren autonomoentzat.

Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiari norberaren konturako jarduera bat baino gehiago jakinarazten badiozu, jarduera horietako baten amaiera edo amaiera izapidetu ahal izango duzu Zure jardueraren baten amaiera jakinarazi zerbitzuaren bidez. Horrek ez du esan nahi Langile Autonomoen Araubide Berezian baja hartuko duzunik, baldin eta gainerako jarduerak zure kontura egiten jarraitzen baduzu.

Bai. Baja arrazoi ekonomikoengatik, teknikoengatik, produkzioagatik edo antolakuntzakoengatik, ezinbesteko arrazoiengatik, administrazio-lizentzia galtzeagatik, genero-indarkeriagatik, dibortzioagatik edo ezkontzatik banantzeko erabakiagatik bada, autonomoen langabeziarako eskubidea izango duzu. Baina baja borondatezkoa bada, ez duzu prestazio hori jasotzeko aukerarik izango.