Beatriz Mesas, cofundadora de Incapto Coffee

Falamos con Beatriz Mesas, cofundadora de Incapto Coffee, unha emprendedora que coñece o café desde a orixe ata a experiencia final de consumo. Despois de iniciar a súa traxectoria no negocio familiar e de afondar no sector a través dunha experiencia directa en Guatemala, decidiu impulsar un proxecto propio co obxectivo de modernizar unha categoría tradicional e ofrecer unha alternativa máis cómoda, tecnolóxica e sostible ao consumo habitual de café.

Ao longo da conversa explica como o seu coñecemento do produto, da industria e dos hábitos de consumo lle permitiu identificar espazos claros de mellora; que supuxo lanzar unha marca nativa dixital nun mercado aínda pouco afeito a este tipo de propostas; como entende a sustentabilidade desde unha perspectiva práctica e transversal; e por que transformar sectores tradicionais require paciencia, pedagoxía e unha combinación moi precisa de visión, tecnoloxía e execución. Tamén comparte a súa visión sobre a presenza feminina en contornas aínda moi masculinizadas e sobre o papel que pode desempeñar a Plataforma ONE para apoiar a quen emprende en industrias complexas ou en transformación.

Que te levou a emprender nun sector tan tradicional como o café e que viches que outros non estaban vendo?

A miña traxectoria no mundo do café comezou hai aproximadamente 17 anos, cando a miña familia comprou unha marca de café. A partir de aí comecei a implicarme no sector, e moi pronto sentín a necesidade de entender mellor a orixe do produto. Por iso fun traballar durante catro meses a unha cooperativa en Huehuetenango, en Guatemala. Esa experiencia foi realmente o inicio do meu camiño no café.

Cando volvín á empresa familiar, aínda non torrabamos o noso propio café. Aínda que traballabamos con marca propia, eu sentía que no fondo actuabamos máis como distribuidores ca como unha empresa con verdadeiro coñecemento do produto, porque non sabiamos realmente de onde viña o café nin tiñamos control sobre toda a cadea. Por iso decidimos montar unha fábrica de café.

Naquel momento, ademais, o noso principal cliente era a hostalaría, unha canle moi orientada ao prezo e onde era necesario facer investimentos altos para captar clientes. Ao mesmo tempo, vender ao consumidor final tamén resultaba difícil, porque a maioría da xente consumía café moído ou en cápsulas.

Aí foi onde, en 2020, lancei Incapto xunto cos meus dous socios actuais. Queriamos ofrecer unha alternativa real ás cápsulas: unha solución igual de práctica e cómoda, pero sen xerar residuos innecesarios. Eu xa coñecía ben a industria e vía ata que punto seguía sendo un sector moi tradicional. Os meus socios, que viñan de contornas máis tecnolóxicas, tamén detectaron axiña moitas posibilidades de innovación. Entre os tres vimos claro que o mundo do café tiña moita marxe para cambiar. 

Que aprendizaxes che deixou traballar tantos anos na cadea de valor do café antes de emprender?

A maior aprendizaxe foi poder coñecer o café desde a súa orixe. Iso cambioume moito a maneira de mirar tanto o produto como o mundo que hai detrás del. Entender quen produce o café, como se cultiva e que persoas participan nesa cadea de valor dáche unha perspectiva completamente distinta.

Desde entón sempre intentei formarme o máximo posible en todas as fases do proceso: materia prima, café verde, torrado, cata, barismo e preparación. Todos eses anos de experiencia déronme unha comprensión moi ampla da industria e permitíronme detectar que cousas faltaban, que podía mellorarse e onde había oportunidades reais de evolución.

E seguen existindo moitas. O café segue a ser un sector onde aínda queda moitísimo por facer. Un exemplo moi claro é algo que nos pasa a todos: moitas veces rematas unha boa comida nun restaurante cun mal café. Iso demostra que aínda hai moita marxe para innovar, profesionalizar e elevar a calidade da experiencia final.

Como viviches o reto de introducir innovación nun sector onde a tradición pesa tanto?

Cando lanzamos Incapto, o sector do café seguía a ser moi tradicional. Nese momento apenas había marcas nativas dixitais dentro desta categoría, nin moitos proxectos pensados desde o principio para vender cen por cen en liña ao consumidor final.

Nós fomos unha das primeiras marcas en formular ese enfoque de forma clara. E non só na venda directa ao particular. Tamén nas empresas impulsamos un modelo moi innovador: un sistema de Coffee as a Service no que as máquinas están conectadas, rexistran o consumo e permiten facturar ao final de mes en función dos cafés servidos. Iso permitiunos introducir unha lóxica tecnolóxica nun mercado que ata entón apenas funcionaba así.

Desde o principio vimos unha oportunidade moi grande en aplicar tecnoloxía a un sector tradicional. E fixémolo de forma bastante integral: desde a relación coas fincas e a importación, ata o desenvolvemento de cafeteiras propias, o torrado local e a creación de ferramentas dixitais para mellorar a experiencia de cliente.

Contamos con equipo interno de desenvolvemento e deseño industrial para sacar produtos propios, torramos en Ripollet, preto de Barcelona, e ademais incorporamos solucións tecnolóxicas pouco habituais no sector. Por exemplo, fomos a primeira marca de café en ofrecer unha canle transaccional por WhatsApp, de xeito que a clientela pode modificar ou adiantar a súa subscrición directamente desde aí, sen necesidade de entrar nunha app ou na web.

Hoxe xa hai máis empresas innovando neste ámbito, pero naquel momento fomos das poucas que apostaron por integrar tecnoloxía de maneira tan transversal en toda a cadea.

Que che ensinou traballar con persoas produtoras, torradoras e profesionais do café sobre sustentabilidade real?

Ensinoume que a sustentabilidade é un concepto moi amplo e que non pode reducirse a un único elemento. Comeza na orixe, en como se cultiva o café e en que prácticas agrícolas se aplican, e continúa ata o final do proceso, incluíndo os residuos que se xeran cada vez que consumimos unha cunca.

O café, ademais, é un hábito diario. No meu caso, por exemplo, tomo unha media de tres cafés ao día. Ao longo dunha vida iso significa decenas de miles de cuncas. Por iso, aínda que poidan parecer decisións pequenas, a forma na que escolles consumir café ten un impacto enorme.

O que este sector me ensinou é precisamente iso: que moitas pequenas decisións repetidas cada día poden xerar unha diferenza moi grande. Segundo como consumas, podes estar a ter un comportamento máis responsable ou, pola contra, multiplicando a túa pegada ambiental sen decatarte. A sustentabilidade real está en entender ese conxunto e actuar sobre todo o percorrido do produto.

Que barreiras culturais atopaches ao intentar cambiar hábitos no sector horeca e como as superastes?

En horeca estamos aínda dando pasos relativamente iniciais, aínda que no último ano avanzamos máis co desenvolvemento dunha nova máquina, a ST One, que ten unha estética moi tradicional, pero un funcionamento superautomático.

Un dos grandes problemas que vemos na restauración é a falta de consistencia na calidade. Moitas veces o resultado depende demasiado de quen prepara o café, do nivel de rotación do persoal ou do coñecemento técnico do equipo. Iso fai que ofrecer sempre unha boa cunca sexa complicado.

A nosa resposta foi desenvolver unha solución que permita manter unha calidade constante. Queriamos que a máquina encaixase visualmente nunha contorna profesional tradicional, pero que internamente achegase automatización, precisión e facilidade de uso. Así, con só premer un botón, pode ofrecer máis de 60 receitas distintas.

Aínda así, é un camiño que require tempo. Como ocorre en case todos os sectores tradicionais, primeiro chegan os perfís máis innovadores, os que adoptan antes este tipo de solucións. Son eles quen comezan a demostrar o valor do cambio. Despois fai falta moita pedagoxía para explicar ben os beneficios: non só en calidade, senón tamén en operativa, control e xestión. Ao estaren conectadas, por exemplo, estas máquinas poden ofrecer información útil para optimizar incluso aspectos como os horarios ou a organización en función do consumo real.

É un sector onde aínda queda moito percorrido e onde a transformación non será inmediata, pero si vemos moi claro o valor de profesionalizar e modernizar esa experiencia.

Como influíu a túa experiencia persoal na defensa da igualdade nun sector masculinizado?

Creo que o simple feito de poder estar presente en espazos de decisión xa é unha forma de achegar unha visión diferente. Para min, idealmente, isto non debería ir de homes ou mulleres, e o verdadeiro avance chegará o día en que non teñamos que subliñar se un proxecto está liderado por uns ou por outras.

Pero a realidade é que aínda hai sectores onde a presenza feminina segue a ser baixa. Vémolo tanto no ámbito do investimento como dentro do propio sector do café, desde a orixe ata a preparación e comercialización. Segue habendo un predominio masculino bastante claro.

No meu caso, intento polo menos contribuír dando visibilidade e voz ás mulleres que teño preto dentro do sector, dentro das miñas posibilidades. Ás veces iso xa é importante: ocupar espazos, participar en conversacións e axudar a que outras voces tamén estean presentes.

Que decisións persoais marcaron a túa evolución como emprendedora no mundo do café?

A primeira decisión importante foi ir a Guatemala para aprender de verdade sobre o produto que estabamos vendendo na empresa familiar. Necesitaba coñecer o café desde a orixe e entender mellor todo o que había detrás.

A segunda gran decisión chegou máis adiante, cando sentín que dentro do negocio familiar xa aportara todo o que podía aportar. Foi un momento difícil, porque supuña saír dunha contorna coñecida, pero tamén necesario. Aí decidín crear o meu propio proxecto xunto cos meus dous socios actuais e comezar unha nova etapa con Incapto.

Como pode a Plataforma ONE axudar a persoas emprendedoras que traballan en sectores tradicionais e queren transformalos?

Creo que hoxe xa existen moitas iniciativas de apoio ao emprendemento, tanto desde as administracións públicas como desde entidades privadas. Se a Plataforma ONE consegue reunir, ordenar e dar visibilidade a todo ese ecosistema, pode converterse nun punto de encontro moi útil para quen está a construír proxectos.

Hai un aspecto especialmente importante: o acompañamento durante o chamado val da morte. Ter unha boa idea non significa automaticamente convertela nun negocio rendible, e esa etapa inicial adoita ser moi dura. Moitas veces dixen que emprender pode sentirse como a escravitude do século XXI, porque traballas moitísimas horas, a miúdo cobras menos ca nun emprego tradicional e aínda así segues adiante porque cres no que estás a construír.

Por iso, todo o que axude a acompañar ese proceso é valioso. Tamén o é simplificar a parte burocrática, normativa e fiscal, que para moitas persoas emprendedoras resulta abafante. Unha persoa pode ser moi boa no seu produto ou na súa actividade, pero non ten por que dominar toda a regulación asociada a poñer en marcha e facer medrar unha empresa.

Se unha plataforma como ONE pode facilitar ese camiño, simplificar trámites, conectar recursos e facer máis comprensible o marco no que operan as persoas emprendedoras, a súa utilidade pode ser enorme. E ademais sería complementaria a outras iniciativas xa existentes.