Falamos con
  • Startup
  • Persoa interesada no emprendemento innovador
04 nov 2026
10 minutos
Autor/a:
Example
Plataforma ONE
En colaboración con:
Pilar Prior, especialista en sustentabilidade e economía circular, consultora B Corp, formadora e mentora de startups
Tema

Falamos con Pilar Prior Fernández, especialista en sustentabilidade e economía circular, consultora B Corp, formadora e mentora de startups

Nesta entrevista falamos con Pilar Prior, especialista en sustentabilidade e economía circular, consultora B Corp, formadora e mentora de startups. Ao longo da conversa, analiza como as startups e pemes poden integrar os criterios ESG desde as súas primeiras etapas, os principais retos que atopan e as oportunidades que a sustentabilidade pode xerar en ámbitos como o financiamento, a eficiencia ou a innovación.

Pilar Prior

Nesta entrevista, falamos con Pilar Prior, especialista en moda, sustentabilidade e economía circular, cunha traxectoria de máis de 20 anos en grandes compañías, especialmente nas áreas de produto e sustentabilidade. Durante dúas décadas formou parte do actual Grupo AWWG, anteriormente Grupo Pepe Jeans. Actualmente traballa como consultora independente, axudando a organizacións a mellorar os seus procesos produtivos e implementar estratexias ESG, e desenvolve tamén un importante labor como formadora e mentora de startups e novos negocios. Ademais, é consultora B Corp e acompaña empresas de distintos sectores na incorporación de criterios de sustentabilidade á súa estratexia.

Durante a conversa, comparte a súa visión sobre como a sustentabilidade pasou de ser unha cuestión principalmente reputacional a converterse nun elemento estratéxico e medible dentro das organizacións, e explica como startups e pemes poden integrar criterios ESG desde as súas primeiras etapas. Desde a súa experiencia, defende a importancia de comezar con obxectivos concretos e alcanzables, apoiarse nos datos e entender a sustentabilidade como parte do propio modelo de negocio. Como resume, “en sustentabilidade, partido a partido”, poñendo o foco en avanzar progresivamente e celebrar tamén os pequenos logros.

Tamén reflexiona sobre os erros máis frecuentes á hora de abordar unha estratexia ESG, o risco de greenwashing, o papel dos datos e as certificacións e as oportunidades que a sustentabilidade pode xerar en ámbitos como o financiamento, a eficiencia, a innovación ou a atracción de talento. Ademais, aborda as ferramentas e apoios que poden facilitar este camiño ás empresas emerxentes, desde autodiagnósticos e mentorías ata formación práctica, financiamento verde e casos de éxito. Unha conversa que pon especialmente o foco na necesidade de incorporar a sustentabilidade desde o inicio e non entendela como unha esixencia reservada ás grandes compañías: “isto non é para os grandes, isto é unha cuestión de ADN”.

Durante moito tempo, a sustentabilidade percibiuse como unha cuestión reputacional. Hoxe parece terse convertido nun factor estratéxico. Que cambiou realmente na forma na que as empresas abordan o ESG?

Quizais, para resumilo, eu diría que pasamos dunha sustentabilidade contada a unha sustentabilidade que hai que medir e que hai que demostrar.

Nese cambio, estes equipos que antes eran só de comunicación corporativa tiveron que involucrarse noutras áreas do negocio. Ademais, o director financeiro tamén está involucrado e todo o comité de dirección. Eu creo que este cambio veu, en primeiro lugar, pola regulación e por todos estes compromisos europeos que, aínda que se foron dilatando e aínda non están plasmados, si que van presionando a moitos sectores. No meu caso, por exemplo, ao sector téxtil, para asegurar o dato e contar exactamente números que teñan un respaldo.

E, sobre todo, creo que todo o cambio que houbo nas obrigas de reporte fixo que as compañías comecen a darse conta de que, ademais duns resultados financeiros, teñen uns resultados non financeiros, o que en España aínda se coñece como o informe non financeiro.

De repente involúcranse outros departamentos. Antes podías falar máis de RSC, comunicación ou marketing. Agora as persoas directoras de sustentabilidade están nos consellos de administración, os seus resultados son importantes e, en compañías moi grandes, os obxectivos de sustentabilidade marcados polas compañías forman parte do bonus dos directivos. Fíxate que importancia adquiriu.

Se unha startup ou unha peme quixese comezar mañá a incorporar criterios ESG, cales serían os tres primeiros pasos que lle recomendarías dar?

Cando unha startup ou unha peme comeza, eu creo que comeza máis co corazón que coa cabeza, sobre todo as startups. A min paréceme marabilloso e sempre animo a que, desde o minuto un, se integre a sustentabilidade.

Eu traballo moitas veces con grandes compañías como consultora e estiven 20 anos nunha compañía grande. Cando queres introducir de verdade a sustentabilidade nun sistema que xa está engrenado, custa moito. Os de sustentabilidade sempre temos a sensación de ser un elefante que vai arrasando, pero que vai moi lento.

O marabilloso das startups e das pemes é que teñen moitísima capacidade para adaptarse e, ademais, teñen outro core. Eu sempre as convido, primeiro, a que se analicen internamente, que fagan ese primeiro exercicio de dobre materialidade. Para elas, ás veces, xa a palabra parece moito, pero é simplemente comezar a pensar que che impacta, onde impactas ti e cales poden ser os focos nos que, dentro do teu negocio, esta dobre materialidade vai ser máis importante.

Eu uso unha frase un pouco deportiva: “en sustentabilidade, partido a partido”. Creo que o máis importante é elixir dous ou tres obxectivos que sexan ambiciosos, pero alcanzables, e que ademais acompañen a estratexia de crecemento da compañía, mesmo a comunicacional. Porque, cando es pequeno, todos estes esforzos tamén hai que contalos e poñelos en valor.

É complicado. Ás veces necesitas tempo, persoal implicado e, en ocasións, consultores externos. Por iso, é importante centrarse en dúas ou tres cousas e, cando as teñas feitas, seguir.

Ademais, estamos nun momento dixital. Agora mesmo hai un montón de plataformas e ferramentas onde as pequenas compañías e as pemes poden comezar a atopar guías, non só sobre certificacións ou leis. Por exemplo, eu sempre animo a usar o B Impact Assessment da organización B Corp. É unha ferramenta absolutamente gratuíta na que podes darte de alta mesmo co teu correo persoal e tes un abano das áreas máis importantes da sustentabilidade. Aí podes comezar a facerte preguntas que che resoen e que che axuden tamén a marcar eses dous ou tres obxectivos.

De verdade, conseguir dous ou tres xa é un bo triunfo. E o que sempre lles digo é que hai que celebrar calquera éxito, porque os éxitos pequenos animan a conseguir os seguintes. Ese é o meu consello, sobre todo para as startups.

Cales son os erros máis frecuentes que cometen as organizacións cando empezan a traballar coa súa estratexia ESG e como poden evitalos?

Remóntome un pouco ao que contei antes: utilizar máis o corazón que o dato, por exemplo. Empezas a comunicar un montón de cousas porque estás absolutamente seguro do que queres facer ou mesmo do que estás facendo. Pero, ata que non o plasmas nun papel, non o tes ordenado e non tes un dato, comunicalo pode chegar a ser mesmo un síntoma de greenwashing ou un erro comunicacional.

E logo está o de antes: imos centrarnos en poucas cousas, pero en facelas moi ben. Un erro frecuente é querer abarcar moitas cousas e non chegar.

Outro erro que adoito ver ten que ver con algo que sempre digo: a sustentabilidade son tres “P”: People, Planet, Profit. ESG non é só medio ambiente, está tamén a parte social e a parte de gobernanza. Moitas veces centrámonos demasiado na “E”, nesas medicións que son absolutamente necesarias, quizais porque son máis cuantificables e, ás veces, é máis fácil concretar o dato. Pero nunca hai que esquecer a “G” e a “S”.

As compañías que de verdade se posicionan nunha estratexia ESG sólida parten mesmo dunha gobernanza moi forte e moi enfocada.

Moitas empresas seguen vendo a sustentabilidade como un custo. Que oportunidades concretas pode xerar en termos de competitividade, financiamento, atracción de clientes ou crecemento?

Eu empezaría pola atracción de financiamento e de axentes investidores. As pemes e, sobre todo, as startups están sempre pensando nesa rolda de financiamento e neses crecementos.

Os axentes investidores, mesmo aínda que sexas unha empresa pequena, xa che están pedindo un pequeno compromiso ESG e mándanche un cuestionario no que, cando dis “si, si, si”, iso ten que estar avalado por algo: polo compromiso de que o vas facer ou polo dato de que xa o tes.

Cada vez hai máis préstamos ligados totalmente á sustentabilidade e a un obxectivo, como todos estes créditos verdes. Polo tanto, na área de financiamento é absolutamente importante ter en conta que pode ser unha vantaxe competitiva, pero que, ademais, pode ser mesmo un hándicap se non o tes.

Logo temos que empezar a pensar que a eficiencia tamén supón aforro. Aforrar enerxía é aforrar custos; aforrar materiais é aforrar custos. Coa responsabilidade ampliada do produtor, ter moi claro que produto estás poñendo no mercado e que residuo tes que declarar por el tamén supón un aforro.

A economía circular e a sustentabilidade ben xestionadas internamente vanche dar un retorno rápido. O feito de que grandes compañías, por exemplo, Inditex, ou compañías enerxéticas estean apostando por enerxías limpas, pola innovación ou polo control de recursos indica realmente que non só hai un obxectivo de sustentabilidade, senón tamén un obxectivo financeiro.

E logo creo que é unha moi boa maneira de atraer talento e novas ideas. Permite que a xente nova e os novos profesionais se vexan involucrados, pero tamén que o talento sénior vexa alentado o seu coñecemento para aprender outras cousas.

Sempre estamos falando dos mozos nas compañías, pero tamén hai que falar da xente de máis de 50 anos. Estar nestas compañías con estes compromisos ou que te involucren neles paréceme importantísimo para o crecemento interior.

E, por suposto, está a innovación. Destacar en innovación a través da sustentabilidade e da circularidade, e atopar novos modelos de negocio, paréceme unha forma de abrir campos onde a túa competencia é menor e onde podes crecer máis rapidamente.

Nun contexto no que cada vez se fala máis de greenwashing, como poden as empresas comunicar os seus avances en sustentabilidade de forma crible e xerar confianza?

Usando os datos. Fomos moi xenéricos e gustáronnos moito palabras como “eco” ou “sostible”. Hai que empezar a formularse que tes que ser específico e que o teu equipo de comunicación, ao igual que os teus equipos de produto ou de operacións, ten que ter moi claro que, cando vas contar algo, debe haber un dato detrás.

Así vai ser moito máis fácil. Se tes un compromiso de aforrar auga, tes que declarar canta auga aforraches, pero tamén respecto a que ano. Hai que empezar a ser moi claro e moi conciso.

Tamén me parece importante considerar que hai un montón de certificacións no mercado que fomos usando moi aleatoriamente, pero que realmente poden acompañar as compañías á hora de expresar ou demostrar eses compromisos ou resultados.

Por exemplo, dependendo de que compañía sexas, ter unha ISO 9001 ou unha ISO 14001 xa demostra un compromiso e unha ordenación interna. As compañías certificadas B Corp teñen, ademais, compromisos en xustiza e equidade, acción climática, gobernanza ou cadea de subministración.

Ás veces pode ser unha maneira de non contar tanto o que fas, senón contar quen te auditou e onde podes demostralo.

E, sobre todo, hai que ter en conta que xa chegou, desde o 27 de setembro deste mesmo ano, a famosa Directiva de Empoderamento dos Consumidores e que aí hai unhas pautas moi claras sobre como tes que comunicar.

Poderías compartir algún exemplo no que unha estratexia ESG ben implementada xerase resultados tanxibles para unha organización ou startup?

Vouche poñer exemplos que eu coñezo. Temos unha compañía que creo que todo o mundo coñece e que, ademais, é bastante exemplar, ou para min persoalmente o é: Patagonia.

Patagonia é unha marca de roupa de outdoor e está certificada B Corp. É un auténtico paradigma dentro das compañías e da sustentabilidade. Patagonia non só busca a excelencia constante, senón que busca sempre novos modelos circulares.

Patagonia, por exemplo, creou a súa área Worn Wear, que o que fai é recoller pezas usadas e recrear novas coleccións con elas. Este mesmo ano, recompilando datos para a entrevista, xa venderan máis de 160.000 artigos.

Paréceme unha área de negocio importantísima. Estamos falando duns 13 millóns en vendas netas deste produto, no que, ademais, non só se posicionan como compañía, senón que atoparon unha área na que hai consumidores que empatizan con ese tipo de produto. Non só xustificas o que contas, senón que de repente estás rexenerando a área de deseño e mesmo involucrando o teu cliente para que che entregue algo para recibir algo. Parécenme moi importantes todos estes compromisos.

Outro dato: eu son impulsora do movemento B Corp e consultora B Corp. As compañías B Corp ou as pemes B Corp creceron nos últimos anos, polo menos no Reino Unido, entre un 10 % e un 20 %. Iso quere dicir que moitas veces isto xa non é só unha cuestión de investimento ou financiamento, senón tamén de ordenación interna.

Cando a sustentabilidade entra xunto co negocio, todos os equipos se conectan e se unen. Teñen moitos compromisos, o dato flúe doutra maneira e os obxectivos tamén. Creo que iso é un impulso para que as compañías melloren e, sobre todo, se fagan moito máis resilientes.

Hai estudos sobre as compañías B Corp que falan desa resiliencia e de como mesmo a súa plataforma, ou a maneira que ofrece gratuitamente ás compañías de ordenarse, axuda de verdade a asentar certos piares estratéxicos e, sobre todo, financeiros.

Eu sempre digo que a sustentabilidade, aínda que aos de sustentabilidade nos gustan moito a “E” e a “S”, ten que empezar por esa “G” e, sobre todo, por ser sostible financeiramente. Estamos falando de empresas con ánimo de lucro. Unha peme ten que poder crecer, ser viable e, despois, que a acompañen esa “S” e esa “E”.

Moitas startups consideran que o ESG é algo que deben abordar cando alcanzan certo tamaño. Porén, cada vez máis investidores, entidades financeiras e grandes empresas téñeno en conta nos seus procesos de avaliación. En que momento debería unha empresa emerxente empezar a traballar estes aspectos e que impacto pode ter sobre o seu acceso a financiamento e oportunidades de negocio?

Quizais o mencionei antes, pero podemos recollelo outra vez. Creo que isto non é unha cuestión de tamaño, senón unha cuestión de ADN.

Cando non o integras desde o principio, facelo despois pode ser unha dobre carga nun momento de crecemento no que realmente non teñas suficiente tempo, suficiente persoal nin suficiente capacidade para facelo.
Eu creo que a sustentabilidade non é o adorno do pastel. Ten que estar dentro da nata, dentro do biscoito. Ten que estar cociñada desde o principio.

Se a integras desde o principio, vai medrando contigo. Dentro de cada obxectivo de crecemento, innovación ou investimento, se xa a tes integrada, vai nacendo e medrando contigo. Entón nunca é unha carga, nunca é un gasto, porque é un investimento dentro do crecemento; nunca é unha carga engadida, porque realmente vai ser unha ferramenta máis.

E cando moitas startups empezan a darse conta de que un investidor xa lles pide un formulario con eses compromisos, ou cando ven que hai investidores que están buscando startups cun foco ESG concreto, empezan a ver que é unha vantaxe competitiva.

Eu sempre as animo a que, cando es pequeno, o integres, porque así, cando sexas grande, vas brillar.

A Plataforma ONE reúne recursos, servizos e contidos dixitais para o ecosistema emprendedor. Que tipo de ferramentas, coñecementos e apoios consideras máis útiles para que as startups e pemes poidan integrar criterios ESG desde as primeiras etapas de crecemento?

Como as startups tiran de corazón, hai que axudalas con pequenas ferramentas, porque todo o tempo estamos dicindo: tes que ter un dato, tes que ter unha análise, tes que ter un guión, unha estratexia.

Estas pequenas ferramentas de autodiagnóstico son moi útiles. Eu mencionaba, por exemplo, o B Impact Assessment, pero hai outras organizacións, como Impact Hub, que tamén teñen pequenos autodiagnósticos. Todos estes modelos, guións e cuestionarios axúdanche moito porque, mentres os respondes, estás pensando como levalos á práctica.

Por exemplo, ter unha pequena medición da pegada de carbono é fundamental, ou axudar a que determinados sectores poidan medir o seu impacto na auga. Estes pequenos consellos axúdanche a empezar, a entender como o podes medir, que datos vas ter que recompilar e a obter un primeiro dato. Aínda que non estea certificado, aínda que non sexa, como eu digo, cen por cento, empezas a entrar nese camiño do número.

Tamén creo que os mentores axudan moito, e por iso fago moita mentoría e formación. Non só en casos específicos, senón tamén para levar as ideas á práctica.

Cando eu era moi nova tamén creei unha compañía. Acabeina pechando porque daquela non tiña nin o apoio de investidores nin ese coñecemento económico co que agora as aceleradoras si están axudando ás startups.

Creo que ese apoio mediante coñecementos, mentorías e, sobre todo, formacións prácticas é fundamental. Isto non é a universidade, isto non é un doutoramento. Ten que ser algo que realmente lles axude.

Tamén hai que axudalas e ensinarlles todo este mundo do financiamento verde. Que empecen a descubrilo, que haxa un mapa de financiamento, que empecen a ver que impacto dispoñible hai, que recursos existen e como o poden trasladar. Creo que é importante.

E logo, poñer exemplos nas plataformas, todos queremos un exemplo. Cando algo para min é moi difícil, poñer o espello doutra compañía sempre é gratificante e, ás veces, inspirador. Introducir casos de éxito en distintos sectores, distintas áreas e, sobre todo, vinculados a distintos compromisos e obxectivos pode ser unha maneira de que pensen: “Eles fixeron iso, pois ao mellor eu tamén podo facelo”. Pode servir para inspiralos e axudalos a crecer.

Ademais, cando es pequeno queres ser grande. Que haxa eventos ou maneiras de contactar cos grandes, que ti poidas contarlles os teus proxectos e que eles tamén che mostren como o fan ou che aconsellen, fai que penses que vas no camiño desa grandeza. Aínda que sexas pequeno, ves que eles empezaron e onde están agora. E que te atendan, che fagan caso e te escoiten é moi importante para as startups.

Paréceme importantísima a escoita, porque teñen moitas ideas desordenadas e marabillosas. No momento en que as escoitas, lles fas varias preguntas e empezan a levalas á práctica, podes de verdade crear un ecosistema e unhas posibilidades de negocio impresionantes.

Creo que estas ferramentas son as que a Plataforma ONE e todos os que somos consultores intentamos achegar sempre ás startups.

Cres que chegará un momento no que os criterios ESG se integren de forma natural nas empresas e deixen de percibirse como unha obriga ou unha disciplina á parte?

Eu creo que realmente xa existe unha forma natural, pero estámola transfigurando.

Cando estás falando coas startups, moitas veces empezan coa sensación de “teño os deberes ESG”. Pero cando empezas a preguntarlles: “Que fas? Cal é a túa misión, visión e valores? Como tratas este caso?”, de repente empezan a darse conta de que, intrinsecamente, dentro do negocio, da súa gobernanza e desa innovación, xa hai aspectos que son ESG.

O que pasa é que o creamos como se fose unha disciplina á parte e xa só o nome ESG soa moi financeiro. Levámolo a unha cultura financeira que, evidentemente, está nos altos consellos de administración, pero que tamén ten que estar nunha startup.

Igual que nunha startup ten que haber un fluxo de caixa e tes que ter un control financeiro, tamén tes que ter ESG.

Creo que o problema moitas veces é que aínda, nos mestrados nos que eu son formadora, sobre todo na área de sustentabilidade e circularidade, vexo que segue habendo materias ou áreas nas que estes aspectos non se integran. Cando se está formando, por exemplo, en regulación, financiamento ou na área máis empresarial, non se tratan tanto os aspectos ESG. Trátoos eu e entón aparecen como un plus, como unha carga que engades a unha área. Se xa os integrasen, dirían: “Ah, non, isto xa mo contou o de Finanzas”.

Creo que aínda estamos nese momento, pero estámolo facendo ben. A sustentabilidade vén para quedar, está clarísimo. Desde as formacións, as startups e as aceleradoras ata as regulacións, xa está implementada.

O que hai que facer é perderlle o medo e que de verdade non crean que é algo só para os grandes. Insisto: isto non é para os grandes, é unha cuestión de ADN, e temos que sentirnos orgullosos de cada pequeno éxito.

Porque un pequeno éxito nunha startup é como un proxecto enorme nunha gran compañía. Tamén temos que relativizar.

htlm:

Queres publicar contido novo na Plataforma ONE?

Escríbenos!