Gonzalo García Iranzo, cofundador de Hotta

Falamos con Gonzalo García, cofundador de Hotta, un emprendedor de perfil técnico que, despois de formarse como enxeñeiro de camiños e traballar no mundo do software, acabou impulsando xunto ao seu socio unha solución orientada a recuperar e reaproveitar a calor residual xerada por infraestruturas tecnolóxicas como os centros de datos.

Ao longo da conversa explica como unha observación moi concreta nun garaxe de Soria acabou converténdose na orixe dun proxecto empresarial cun forte compoñente industrial, enerxético e tecnolóxico. Tamén aborda os retos de validar unha proposta nun contorno con ciclos longos, clientes técnicos e barreiras de entrada elevadas; a importancia das certificacións, as probas de concepto e a comprensión profunda do sector; e o papel que poden xogar espazos como a Plataforma ONE á hora de facilitar conexións, financiamento e coñecemento útil para quen emprende en ámbitos complexos e de alto impacto.

A calor residual dos centros de datos é un problema invisible para a maioría. Que vos fixo ver que aí había unha oportunidade real e desaproveitada?

Foi unha combinación de factores moi concreta. Por unha banda, o meu socio Aarón montara un pequeno CPD (Centro de Procesamento de Datos) en Soria, nun contorno frío, e decatouse de algo moi chamativo: no inverno apenas se podía estar no garaxe pola calor que facía, mentres que o cuarto que quería quentar seguía precisando calefacción. Aí apareceu unha pregunta moi sinxela, pero moi potente: como levar esa calor que sobra a onde fai falta.

Por outra banda, eu viña de traballar nun contexto onde cada vez había máis infraestrutura de cloud privada, o que implicaba tamén máis centros de datos e un mercado en crecemento. Cando unes unha necesidade real cunha tendencia tecnolóxica clara, entendes que non estás diante dunha anécdota, senón diante dun problema estrutural.

Ademais, había unha motivación de fondo moi importante: unha parte enorme da enerxía que consumimos destínase a producir calor, mentres hai industrias que xeran calor como subproduto e ademais gastan enerxía en expulsalo. Vimos unha ineficiencia evidente, e ese foi o punto de partida de Hotta. Máis que inventar unha necesidade, o que fixemos foi mirar onde case ninguén estaba mirando.

Validar un modelo de negocio industrial é moi distinto a facelo en software. Como validastes a vosa proposta nun contorno con ciclos longos e clientes moi técnicos?

Con paciencia, moita escoita e unha lóxica moi progresiva. En sectores coma este non validas unha solución dun golpe nin cunha única presentación. O proceso comeza, de feito, resolvendo un problema propio ou moi próximo. No noso caso, a orixe foi intentar mover calor dun espazo onde sobraba a outro onde facía falta. Ese primeiro paso serve para comprobar se a idea é viable.

Despois vén o difícil, que é saír fóra e enfrontarte a un mercado onde ao principio case todo son negativas. Aí o importante é non interpretar cada “non” só como un rexeitamento, senón como información. Se un cliente potencial che di que non, hai que entender por que, recoller ese feedback, axustar o MVP e volver intentalo.

A clave está en conseguir canto antes unha proba de concepto real, aínda que sexa pequena. Primeiro valídas contigo mesmo ou nun contorno controlado, e o seguinte paso é que alguén externo a probe. A partir de aí, cada validación fai que o proxecto gañe solidez. Ao principio é como empurrar un cadrado; despois, pouco a pouco, empeza a parecerse máis a unha roda.

Emprender en sectores industriais non adoita ser mediático, pero si de enorme valor. Que factores ou sinais de mercado vos convenceron de apostar por este nicho tan técnico?

No noso caso houbo unha motivación moi forte pola eficiencia. Tanto o meu socio como eu somos persoas moi orientadas a cuestionarnos por que as cousas funcionan como funcionan e se poderían facerse mellor. Cando detectas unha ineficiencia tan evidente, custa moito mirar cara outro lado.

Máis alá de que fose un sector menos visible ou menos de moda, o que nos atraía era precisamente que había un problema real, profundo e aínda pouco resolto. Vexiamos como se desperdiciaba enerxía de forma sistemática mentres o mercado e o contexto regulatorio avanzaban cara á electrificación, a sustentabilidade e a necesidade de fontes máis eficientes.

Co tempo, ademais, a evolución do mercado foi validándoo aínda máis. A chegada da intelixencia artificial multiplicou a necesidade de computación e puxo os centros de datos no centro de moitas conversacións. Non é que a tendencia aparecese de súpeto, senón que nós xa viamos cara onde se movía o mercado e enfocamos o produto nesa dirección desde o principio.

Hotta naceu literalmente nun garaxe en Soria. Que aprendizaxes prácticas vos deixou esa fase inicial tan artesanal e experimental?

Moitísimas. Cando comezas así, tan desde cero, aprendes de todo porque literalmente che toca facer de todo. Eu viña de estudar enxeñaría de camiños, por exemplo, e a electrónica non era en absoluto a miña especialidade. Porén, vinme xunto ao meu socio facendo placas e resolvendo cuestións técnicas que nunca imaxinaría abordar uns anos antes.

Pero non só aprendes da parte técnica. Tamén che toca enfrontarte a toda a dimensión empresarial e administrativa: desde entender como constituír unha sociedade ata resolver trámites, buscar información e tomar decisións con recursos moi limitados. Esa fase obrígache a desenvolver unha visión global do proxecto.

Se tivese que resumir a aprendizaxe principal, diría que emprender ensínache sobre todo todo o que non sabes. Canto máis avanzas, máis claro tes que hai moitísimas áreas que non dominas e que vas ter que entender se queres construír algo real. Esa conciencia de non sabelo todo é precisamente o que te empurra a aprender rápido e adaptarte.

Integrar servidores en infraestruturas reais implica barreiras técnicas e regulatorias. Que obstáculos atopastes ao principio e como os superastes?

O primeiro gran reto foi asumir que non abondaba con ter unha boa intuición. Había que convertela en algo tecnicamente viable, e iso obrigounos a entrar en terreos que ao principio non dominabamos de todo. En proxectos industriais ou enerxéticos isto ocorre moi rápido: os desafíos físicos, técnicos e operativos son moi concretos, e non podes agocharte detrás dunha presentación.

A iso súmase a parte regulatoria e de mercado. A medida que fomos avanzando, decatámonos da importancia de entender certas certificacións e requisitos que quizais ao principio parecen secundarios, pero que se queres traballar con grandes clientes acaban sendo imprescindibles. Unha das leccións máis claras foi que non convén deixar estas cuestións para máis adiante.

A forma de superalo foi aprender axiña, aceptar que había que construír coñecemento de maneira transversal e traducir o valor da solución a métricas que o mercado entendese. No noso caso, por exemplo, os CAE —os certificados de aforro enerxético— son unha ferramenta moi útil porque permiten mostrar de forma clara a mellora de eficiencia e a lóxica económica de modernizar certos sistemas.

A circularidade e a sustentabilidade son parte central de Hotta. Como se traducen en métricas reais ou en decisións operativas do día a día?

Para nós a base sempre foi a eficiencia. A circularidade e a sustentabilidade non eran un slogan engadido ao proxecto, senón unha consecuencia directa de resolver unha ineficiencia enerxética evidente.

Co tempo entendemos que, para que unha empresa grande ou un cliente industrial vexa o valor real dunha solución así, non abonda con falar de impacto ou de futuro. Hai que traducilo a indicadores comprensibles, operativos e monetizables. Aí os CAE son un moi bo exemplo, porque conectan directamente o aforro enerxético cun marco de mercado e cun incentivo tanxible.

Traballar neste ámbito ensínache que a sustentabilidade gaña forza cando deixa de ser unha promesa abstracta e se converte nunha mellora medible de eficiencia, aforro e competitividade. É aí onde o discurso se volve crible e onde realmente inflúe na toma de decisións.

Moitas persoas emprendedoras queren entrar en sectores industriais ou enerxéticos, pero a complexidade técnica intimida. Que dous ou tres pasos prácticos recomendarías para empezar con bo pé?

O primeiro é coñecer ben o sector e asumir canto antes todo o que non sabes. É moito mellor entrar cunha actitude de aprendizaxe, entendendo as lagoas que tes e traballando nelas, que pensar que xa controlas o terreo.

O segundo é buscar unha proba de concepto o máis rápido posible. Dá igual que sexa moi pequena, moi artesanal ou incluso aplicada a un problema propio: o importante é validar que a idea funciona na realidade. En sectores industriais, esa validación inicial vale moitísimo porque te obriga a saír do plano teórico.

E o terceiro é empezar cedo con todo aquilo que sabes que máis adiante che van esixir, especialmente certificacións ou requisitos que serán clave para vender a grandes clientes. Moitas veces déixanse para fases posteriores, pero avanzar niso con tempo pode marcar unha gran diferenza.

Para rematar, desde a vosa experiencia, como pode a Plataforma ONE axudar a proxectos como Hotta a conectar con industria, financiamento, partners tecnolóxicos e territorios que buscan solucións enerxéticas innovadoras?

Pode facelo de varias maneiras, e unha moi importante é facilitando conexións útiles. Cando falamos de networking, non se trata só de coñecer xente, senón de conectar con demandas reais, con posibles clientes, con partners tecnolóxicos ou con dinámicas de open innovation nas que unha solución como a nosa poida encaixar. Para proxectos que precisan validación e primeiros clientes, iso pode ser decisivo.

Ademais, a parte do financiamento é clave. Dispoñer de ferramentas que axuden a filtrar axudas ou a localizar oportunidades de apoio público simplifica moito un proceso que normalmente é complexo e consume tempo, algo especialmente valioso para equipos pequenos.

E tamén achega moito todo o relacionado con guías, trámites e coñecemento práctico. Cando emprendes en sectores cun compoñente técnico, industrial ou regulatorio alto, hai moita burocracia e moitas cuestións que non son intuitivas. Ter acceso a información clara e a recursos que ordenen ese camiño axuda moitísimo a non perder tempo nin enerxía en procesos que xa son de seu esixentes.