Gracia Catalina, Manager do ESA BIC Andalucía

Falamos con Gracia Catalina Piñero, enxeñeira de telecomunicacións pola Universidade de Sevilla e a Universidade de Leuven (Bélxica), ademais de contar cun MBA Internacional pola Universidade de Pequín (China). A súa traxectoria profesional é un exemplo de versatilidade e proxección internacional, tendo a oportunidade de estudar, traballar e explorar diversos sectores en distintos países. En 2023, o seu impacto no ecosistema emprendedor foi recoñecido ao ser destacada como unha das Top 10 Líderes do Ecosistema Startup e Emprendedor, segundo o Ranking Internacional de Líderes Innovadores.

Desde 2010, Gracia Catalina Piñero centrou a súa carreira no ámbito do emprendemento, colaborando activamente con empresas e axentes crave do ecosistema para asesorar e desenvolver estratexias innovadoras e de transformación dixital. Durante 9 anos, do 2014 ao 2023, foi directora do Programa Minerva, a aceleradora de empresas promovida por Vodafone e a Junta de Andalucía. Actualmente, é a responsable da incubadora de empresas ESA BIC Andalusia, pertencente á Axencia Espacial Europea e xestionado por CATEC (Centro Avanzado de Tecnoloxías Aeroespaciais).

Nesta entrevista, Gracia Catalina Piñero convídanos convídanos a descubrir como o sector espacial impulsa a innovación e abre novas oportunidades para o emprendemento global

Que oportunidades ves para as startups no sector espacial e que as fai atractivas en comparación con outros sectores?

O sector espacial é, sen dúbida, un sector apaixonante porque combina tecnoloxía de vangarda con aplicacións prácticas que impactan a nosa vida diaria e outros sectores de maneira transversal. España e, por suposto, Andalucía teñen un gran potencial para o desenvolvemento de startups neste ámbito, e entusiásmame ver como estas oportunidades impulsan o crecemento de persoas emprendedoras locais e a súa expansión internacional.

España é actualmente a cuarta potencia espacial da Unión Europea, cun sector moi maduro tanto en industria como en ciencia e tecnoloxía. O recente informe da Agrupación industrial Andalucía Aerospace reflicte a fortaleza deste sector e o seu notable crecemento. E é que, en 2023, o sector aeroespacial andaluz experimentou un crecemento de máis do 16% na súa facturación, alcanzando os 2.743 millóns de euros. Ademais, houbo un incremento do 10% en emprego, xerando 14.440 empregos directos. O espazo non só é un mercado estratéxico a nivel global, ademais, ten a capacidade de impulsar a innovación en múltiples sectores, desde o agrícola ata o enerxético ou o turismo.

O que fai especialmente atractivo ao sector espacial para unha startup é o seu potencial de crecemento e o impacto que pode xerar. Ao tratarse dun sector con alto valor engadido, permite desenvolver solucións únicas e diferenciarse rapidamente no mercado, cun forte enfoque na expansión internacional. Ademais, se esas ideas contan co apoio e o respaldo adecuado, poden atopar o impulso necesario para converterse en proxectos sólidos con acceso a financiamento, tecnoloxía e asesoramento especializado, o que facilita o seu escalado e permítelles chegar a un mercado global. Todo isto confirma que o espazo é un sector cun futuro prometedor para emprender e crecer.

Que consideracións crees que son importantes para facilitar o crecemento de startups no sector espacial e por que pode parecer complicado comezar a emprender nesta industria?

O sector espacial é á súa vez complexo e competitivo. Aínda que ten un gran potencial para startups, a súa complexidade conleva, indubidablemente, importantes retos.

Por unha banda, dispoñer de infraestruturas adecuadas, laboratorios e apoio técnico avanzado é fundamental para desenvolver e validar tecnoloxías innovadoras, superando retos tecnolóxicos e acelerando a entrada ao mercado.

O financiamento tamén xoga un papel crucial, xa que o espazo é un sector intensivo en capital. As startups necesitan apoio financeiro non só en etapas temperás, senón tamén para escalar e consolidarse. Contar con redes de investimento especializadas e programas de incentivos adecuados pode ser determinante para asegurar o seu crecemento sostible.

Finalmente, un aspecto importante a considerar é o marco regulatorio. A industria espacial está suxeita a normativas específicas que poden presentar desafíos adicionais para as persoas emprendedoras non familiarizadas con estes procesos. Un apoio adecuado no coñecemento e a xestión dos permisos, certificacións e requisitos legais é esencial para reducir barreiras de entrada e facilitar a entrada de novas ideas e negocios ao sector.

A combinación de acceso a recursos técnicos, apoio financeiro e acompañamento en temas regulatorios pode marcar a diferenza para que unha startup prospere no ámbito espacial.

Tras o teu paso por outros programas de aceleración, que che motiva a liderar ESA BIC Andalusia e como afrontas este novo reto persoal e profesional?

Liderar o ESA BIC Andalusia é para min unha nova e emocionante etapa que creo encaixa perfectamente coa miña traxectoria e experiencia profesional.

Durante case dez anos á fronte do Programa Minerva, tiven a oportunidade de traballar moi de preto con startups e persoas emprendedoras, unha experiencia que me enche de orgullo. Ver como ideas innovadoras transformábanse en proxectos sólidos e sostibles é sempre algo moi motivador e enriquecedor, especialmente cando esas startups crecían ata converterse en referentes dos seus sectores.

Un dos factores que me impulsan a liderar con toda a enerxía posible esta nova fase con ESA BIC Andalusia é a posibilidade de trasladar toda esa experiencia ao sector espacial, un ámbito cheo de oportunidades e cun gran potencial transformador. Como enxeñeira de telecomunicacións, sempre me atraeu o sector espacial desde o punto de vista técnico, e a oportunidade de traballar nesta contorna, especializado e desafiante, é algo que me motiva enormemente. Poder combinar esa paixón pola tecnoloxía co apoio a persoas emprendedoras innovadoras é un reto que afronto con moitas ganas.

O meu obxectivo é continuar apoiando a persoas emprendedoras con ideas disruptivas, axudándolles a converter os seus proxectos en realidades competitivas a nivel global e posicionando a Andalucía como un referente dentro do ecosistema espacial. Este reto afróntoo coa mesma paixón e compromiso cos que traballei en Minerva, pero co entusiasmo engadido de potenciar o crecemento de startups espaciais, brindándolles todos os recursos necesarios: soporte técnico, acceso a redes de investidores e o acompañamento crave para que poidan navegar e prosperar nun sector tan apaixonante e competitivo.

Cal crees que será o papel de CATEC á hora de potenciar o crecemento de startups no sector espacial?

CATEC, como Centro Avanzado de Tecnoloxías Aeroespaciais, xoga un papel fundamental no impulso de startups na innovación aeroespacial, tanto en Andalucía como a nivel nacional. CATEC foi designado pola Axencia Espacial Europea como xestor do ESA BIC Andalusia, sendo o seu obxectivo conectar ás startups co ecosistema espacial en todos os seus niveis, achegando experiencia e capacidades tecnolóxicas.

Co seu coñecemento en identificar proxectos con potencial e a súa capacidade para ofrecer servizos tecnolóxicos avanzados, CATEC ten a capacidade de ofrecer ás startups mecanismos para validar, probar e desenvolver as súas solucións, acelerando a súa chegada ao mercado. Ademais do apoio integral que se ofrece a través do ESA BIC que abarca espazos de traballo, financiamento e asesoramento, as startups incubadas poderán acceder ás instalacións e laboratorios de CATEC, onde terán a oportunidade de coñecer e explorar como aproveitar ao máximo os sistemas espaciais.

A transferencia de tecnoloxía e coñecemento do sector espacial ás startups, creando sinerxias que apoian o seu desenvolvemento, tamén é un dos aspectos para destacar dentro do papel de CATEC. Este apoio vai máis aló do aspecto técnico, xa que tamén ofrece acceso a redes de contacto, potenciais clientes e investidores, proporcionando así unha contorna completa para que as ideas poidan converterse en negocios sólidos.

En resumo, creo CATEC debe ser un aliado estratéxico para as startups do sector espacial, achegando o apoio necesario para o seu crecemento e contribuíndo ao avance de toda a industria aeroespacial.

Que tipo de apoio ofrece a incubadora ESA BIC Andalusia ás startups e como pode axudarlles o estar acreditada pola Axencia Espacial Europea nos seus proxectos?

O ESA BIC Andalusia forma parte da rede de incubadoras da Axencia Espacial Europea. Os ESA Business Incubation Centres (ESA BICs), temos como obxectivo principal apoiar a persoas emprendedoras con ideas innovadoras baseadas en tecnoloxía espacial, axudándoas a desenvolver os seus produtos e poñer en marcha as súas empresas. Con máis de 30 incubadoras situadas por toda Europa, a rede ESA BIC impulsou a creación e crecemento de clústers de máis de 1.600 startups espaciais, conectándoas con comunidades locais, universidades, centros de investigación, institucións e organismos investidores.

O ESA BIC Andalusia ofrece un programa de apoio integral para axudar ás startups a escalar os seus proxectos e alcanzar o éxito. Este apoio inclúe ata dous anos de incubación, con acceso a espazos de traballo e recursos de primeiro nivel. Ademais, as startups reciben asistencia técnica especializada de expertos na rexión e da propia ESA BIC , mentoring empresarial asesoramento legal e en propiedade intelectual, así como acceso a redes de contactos e oportunidades de networking con socios de negocio.

Tamén se ofrecen talleres e formacións para potenciar habilidades de negocio, acompañados de orientación estratéxica e oportunidades de financiamento para o desenvolvemento de produtos e propiedade intelectual (IP). Así mesmo, as startups seleccionadas reciben ata 60.000 euros de financiamento equity-free, o que lles permite avanzar nos seus desenvolvementos tecnolóxicos e no seu camiño cara á comercialización.

En conxunto, este paquete integral de apoio facilita o crecemento sostible das startups no sector espacial e a súa consolidación no mercado global.

Consideras importante a colaboración público-privada para o impulso do emprendemento en España?

Na miña opinión, a colaboración público-privada é, sen dúbida, unha clave de éxito na maioría dos proxectos, e no sector espacial resulta especialmente relevante. A combinación de recursos, coñecemento e experiencia provenientes tanto do ámbito público como do ámbito privado xera sinerxias que permiten impulsar o emprendemento de maneira máis efectiva.

No caso desa BIC Andalusia, a implicación de actores como a Junta de Andalucía, o Concello de Sevilla xunto con CATEC (centro tecnolóxico de xestión privada) é un claro exemplo de como esta colaboración pode potenciar o ecosistema innovador e tecnolóxico.

Esta colaboración entre entidades públicas e privadas non só permite axuntar recursos financeiros e infraestruturas, senón que tamén suma experiencias e coñecementos crave para ofrecer un mellor apoio ás startups, axudándoas a escalar e consolidarse no mercado. Nun sector tan complexo e competitivo como o espacial, esta unión de forzas resulta crucial para acelerar o crecemento de empresas emerxentes, garantir a súa sustentabilidade e posicionar a España como referente na industria espacial a nivel global.

Cal é a túa visión a longo prazo para o desenvolvemento do sector espacial en España, en concreto en Andalucía, e o papel que xogará o ESA BIC Andalusia neste proceso?

O principal obxectivo desa BIC Andalusia é crear e consolidar unha comunidade de startups espaciais na rexión, apoiando o seu crecemento e desenvolvemento sostible, e fomentando un ecosistema competitivo e dinámico no sector espacial. A visión é que a incubadora atraia talento, xere emprego cualificado e posicione a Andalucía como un referente da industria espacial tanto a nivel nacional como internacional.

A Axencia Espacial Española, cuxa sede se atopa en Sevilla, está a traballar actualmente no borrador da futura lei do espazo, que será unha ferramenta importante para apoiar a innovación e regular a explotación sostible e segura do espazo. A creación desta lei de actividades espaciais facilitará o crecemento de novas empresas no sector, cun enfoque en sustentabilidade, seguridade e resiliencia. Isto fortalecerá o ecosistema espacial en España e, polo tanto, en Andalucía, permitindo ás startups desenvolverse nunha contorna regulatorio que apoie o seu crecemento e competitividade.

O papel desa BIC Andalusia debe ser o de catalizador, facilitando o acceso das startups a recursos técnicos, mentoría, financiamento e redes de contactos, permitindo que estas empresas crezan de forma sostible e teñan proxección internacional. A meta final é consolidar a Andalucía como un hub de referencia en tecnoloxía espacial, promovendo a competitividade de startups e a súa capacidade de liderado en proxectos innovadores.

O noso obxectivo é converternos no impulsor e motor de lanzamento de ideas que transformen o sector espacial e xeren un impacto significativo en todos os ámbitos posibles. Ver como as startups crecen, superan retos e convértense en referentes globais é algo que me apaixona profundamente. Creo firmemente no talento e potencial de Andalucía para liderar a innovación espacial, e a nosa misión é acompañar ás persoas emprendedoras no seu camiño para que as súas ideas cheguen lonxe, tanto na Terra como no espazo.