Innovación aberta: que é, beneficios e exemplos de colaboración entre startups e empresas

A innovación converteuse nun factor decisivo para a competitividade empresarial. Nun contorno cada vez máis dinámico, dixitalizado e cambiante, as empresas necesitan atopar novas formas de adaptarse, medrar e responder con axilidade aos desafíos do mercado. Neste contexto, a colaboración entre startups e corporacións consolidouse como unha vía eficaz para impulsar o desenvolvemento de solucións innovadoras e acelerar a incorporación de novas tecnoloxías.

Este enfoque, coñecido como innovación aberta, combina a capacidade de adaptación e o dinamismo das startups coa experiencia, os recursos e o coñecemento sectorial das grandes empresas. O resultado é un modelo que favorece a creación de valor compartido, impulsa a competitividade e permite afrontar retos cada vez máis complexos desde unha perspectiva colaborativa.

España converteuse nun dos países europeos máis avanzados nesta materia. O 79% das empresas españolas enquisadas dispón de equipos específicos para xestionar iniciativas de innovación aberta, unha mostra da crecente importancia que está a adquirir este modelo dentro das estratexias empresariais. Grazas a estas alianzas, as corporacións acceden a talento, coñecemento e tecnoloxías externas, mentres que as startups atopan oportunidades para validar as súas solucións, ampliar a súa rede de contactos e acelerar o seu crecemento.

Co obxectivo de afondar nesta realidade, a Plataforma ONE publicou o monográfico “O éxito da innovación aberta: a colaboración entre startups e corporacións en España”. A partir das súas principais conclusións, neste post exploramos como funciona este modelo, cales son as fórmulas de colaboración máis habituais, que beneficios achega a cada unha das partes, que desafíos deben superarse para que estas alianzas teñan éxito e que tendencias marcarán a súa evolución nos vindeiros anos.

Que é a innovación aberta?

A innovación aberta é un modelo que fomenta o intercambio de coñecementos e a colaboración entre organizacións, startups, universidades, centros tecnolóxicos e outros axentes do ecosistema. Fronte aos modelos tradicionais, nos que a innovación se desenvolvía exclusivamente dentro da empresa, este enfoque aposta por integrar capacidades externas para acelerar os procesos de desenvolvemento e xerar novas oportunidades.

Este modelo evolucionou desde unha visión teórica ata converterse nunha práctica cada vez máis profesionalizada. Hoxe, numerosas organizacións contan con equipos, metodoloxías e ferramentas específicas para impulsar proxectos de innovación aberta e xerar resultados medibles.

Beneficios da innovación aberta para startups e empresas

A innovación aberta achega vantaxes tanto ás corporacións como ás startups.

Por unha banda, as corporacións poden incorporar tecnoloxías innovadoras de forma máis áxil, acceder a novas capacidades e reducir os riscos asociados ao desenvolvemento interno de novas solucións. Ademais, fomentan unha cultura máis innovadora e fortalecen a súa posición competitiva. 

Pola outra, as startups obteñen acceso a experiencia sectorial, infraestrutura, redes de contactos e oportunidades de validación que poden acelerar significativamente o seu crecemento. A colaboración tamén lles axuda a gañar credibilidade perante clientes, axentes investidores e outros actores relevantes do mercado.

A combinación entre a axilidade das startups e os recursos das grandes organizacións xera un contorno especialmente favorable para a innovación e o desenvolvemento de novas solucións. 

Modelos de innovación aberta máis utilizados

A innovación aberta pode adoptar múltiples formatos en función dos obxectivos, recursos e necesidades de cada organización. Non existe unha única fórmula para colaborar: empresas e startups poden establecer relacións diferentes segundo o tipo de innovación que busquen impulsar, o grao de madurez das solucións ou o nivel de implicación desexado por cada unha das partes.

Entre os modelos máis habituais atópanse os programas de recursos compartidos, os retos corporativos, os hackathons, as iniciativas de scouting, os partnerships estratéxicos, as incubadoras e aceleradoras corporativas, o modelo venture client, o corporate venture capital (CVC) ou as adquisicións. Todos eles perseguen un mesmo obxectivo: conectar startups e corporacións para desenvolver solucións innovadoras, resolver desafíos concretos e xerar valor de forma conxunta.

A elección do modelo máis axeitado dependerá de factores como a estratexia da organización, os recursos dispoñibles, o nivel de risco que se estea disposto a asumir e a madurez das solucións que se desexen incorporar. Seleccionar o enfoque correcto resulta clave para maximizar o impacto da colaboración e aumentar as posibilidades de éxito dos proxectos.

Casos de éxito de innovación aberta en España

A innovación aberta xa está a xerar impacto en sectores clave da economía española.

No sector enerxético, a colaboración entre Naturgy e Fuvex permitiu desenvolver solucións de inspección de redes eléctricas mediante drons BVLOS, mellorando a eficiencia operativa e reducindo emisións de CO₂.

No ámbito ferroviario, TrenLab e Greemko colaboraron para automatizar a xestión de datos relacionados coa pegada de carbono de Renfe, reforzando os obxectivos de sustentabilidade da compañía.

Pola súa banda, Opentop Hub e Gandolapp desenvolveron ferramentas para optimizar o tráfico portuario e reducir tempos de espera nas operacións loxísticas, contribuíndo a unha xestión máis eficiente do transporte de mercadorías. 

Así mesmo, Bilakatu e Contestia traballaron conxuntamente para mellorar a xestión de iniciativas de innovación aberta e ampliar o alcance das súas solucións. 

Estes casos demostran como a colaboración pode traducirse en resultados tanxibles e xerar impacto real en diferentes industrias. 

Desafíos da innovación aberta

A pesar das súas vantaxes, a innovación aberta tamén afronta retos importantes.

Entre as principais barreiras atópanse as dificultades para dedicar tempo á validación de proxectos, as diferenzas de expectativas entre organizacións, os procesos burocráticos e a resistencia ao cambio dentro dalgunhas estruturas corporativas.

Superar estes obstáculos require definir obxectivos claros desde o inicio, establecer mecanismos de colaboración transparentes e fomentar unha cultura organizativa aberta á experimentación e á aprendizaxe continua. 

O futuro pasa por colaborar máis e mellor

As tendencias identificadas no monográfico apuntan cara a unha maior integración de modelos como o venture building e as colaboracións multisectoriais. As corporacións buscan cada vez máis alianzas que acheguen resultados concretos e permitan levar novas solucións ao mercado con maior rapidez. 

Ao mesmo tempo, aumenta o interese por combinar capacidades entre empresas, startups e outros axentes para abordar retos complexos relacionados coa sustentabilidade, a mobilidade ou a transformación dixital. 

Innovar en colaboración para medrar

A innovación aberta consolidouse como unha estratexia clave para impulsar a competitividade, acelerar a adopción de novas tecnoloxías e xerar valor sustentable. Para startups, corporacións e axentes investidores, representa unha oportunidade para conectar coñecemento, recursos e capacidades cun obxectivo común: transformar retos en oportunidades de crecemento.

Para quen queira afondar neste modelo, a Plataforma ONE conta con diversos contidos especializados que abordan a innovación aberta desde diferentes perspectivas. Ademais do monográfico sobre a colaboración entre startups e empresas en España, é posible consultar a infografía “Guía práctica para impulsar a innovación aberta na túa empresa”, orientada a axudar ás organizacións a deseñar e implementar estratexias de colaboración.

Tamén resulta de interese o post “A innovación aberta como motor da transición enerxética”, que amosa como estas alianzas están a impulsar o desenvolvemento de solucións innovadoras no ámbito enerxético e a sustentabilidade. Así mesmo, o post “A innovación aberta, entendida como o traballo colaborativo con partners e startups, é fundamental para xerar valor” afonda no papel que desempeñan as colaboracións estratéxicas para acelerar a innovación e conectar as empresas con novas capacidades tecnolóxicas.