María Benjumea, presidenta e fundadora de South Summit

Desde o inicio da súa carreira, María Benjumea estivo envorcada no mundo do emprendemento. Con 25 anos puxo en marcha o seu primeiro proxecto empresarial, Taller da arte. En 1981 crea Círculo de Progreso e en 1995 Infoempleo. En 2011, xunto á Comunidad de Madrid, desenvolve o Programa Lidera e en 2012 fundou South Summit, unha rede de conexión crave para o emprendemento. María é presidenta da Fundación Riotinto e conselleira independente de Prosegur Cash. A súa destacada traxectoria profesional fíxolle merecedora de distincións como o Premio á Traxectoria Persoal en 2019 e a Medalla de Ouro ao Mérito no Traballo en 2016, entre outros recoñecementos.

Como evolucionou o ecosistema emprendedor en España nos últimos anos?

Cando comezou South Summit, hai 13 anos, poucos eran os que falaban de emprendemento, pero agora estamos a falar dun ecosistema que ten un valor de 98.200 millóns de dólares. É unha cifra espectacular porque revela un crecemento continuo e sostido: entre 2023 e 2022 o valor das nosas startups creceu case un 5%, mentres que esta porcentaxe aumenta ata o 184% se falamos do crecemento desde 2018.

O noso ecosistema non só é máis valioso, senón que tamén é máis sólido, cun número maior de actores que o compoñen. Neste último ano o número de startups en España creceu un 3% ata alcanzar a cifra de 12.354, e tamén aumentou o número de incubadoras nun 8% e o de aceleradoras nun 1%.

Desde logo, son uns datos que reflicten a gran madurez que adquiriu o noso ecosistema, ao que se lle suma a media de idade das nosas startups, que pasou de 2,20 anos en 2019 a 3,12 anos en 2023, segundo os datos do Mapa do Emprendemento, realizado por South Summit en colaboración con IE University. Isto é unha fantástica noticia para todos os actores do noso ecosistema, porque significa que cada vez é maior o número de startups españolas que acumulan experiencia e tracción no mercado.

Cales crees que foron os principais impulsores desta evolución?

Non se poden entender estes bos datos sen a colaboración de todos os actores protagonistas do noso ecosistema. Persoas emprendedoras, fondos de investimento e grandes compañías que apostan polas ideas máis innovadoras, pero tamén grazas ás administracións. Todos remamos na mesma dirección durante os últimos anos para potenciar o ecosistema emprendedor español e convertelo nunha peza imprescindible dentro da nosa economía. A lei de startups foi tamén clave para iso, ao dar máis facilidades para que persoas emprendedoras poidan converter en realidade o seu soño.

Que vantaxes competitivas definen ao ecosistema emprendedor español en comparación con outros países?

O bo que temos en España é que apostamos pola innovación desde todos os sectores profesionais, e tamén contamos cunha administración pública consciente da importancia que ten o tecido emprendedor para un país. Este último ano os fondos públicos han representado o 7% do financiamento recibido polas startups españolas, o que supón un crecemento de dous puntos respecto a 2020 e unha cifra superior ao investimento do crowfunding e o crédito bancario. Trátase, sen dúbida, dunha gran noticia que os fondos públicos cobren máis importancia dentro do noso ecosistema emprendedor.

Ademais, quero destacar de novo o nacemento da lei de startups como unha gran vantaxe do noso ecosistema e como o froito dun grandísimo traballo entre emprendedores, investidores e toda a administración pública. Esta normativa permitiranos crear unha vantaxe fronte a outros ecosistemas grazas, entre outras medidas, ao aforro de trámites para que os nómades dixitais poidan vir emprender e a varios incentivos fiscais para startups.

E se falamos das nosas persoas emprendedoras, non podemos deixar de encomiar o seu nivel de profesionalización. O 79% das persoas emprendedoras españois conta cun máster e/o doutoramento, o que supera en gran medida á profesionalización dos seus homólogos en Europa (76%) e América do Norte (62%) e dá unha gran vantaxe competitiva ás nosas startups.

Cales son as tendencias máis destacadas que observas no ecosistema emprendedor actualmente e como crees que están a impactar no desenvolvemento de novas empresas?

No ámbito da innovación notamos unha auténtica revolución no uso ou desenvolvemento da IA por parte do ecosistema emprendedor. Unha tecnoloxía que xa se converteu en algo clave para moitas startups: 1 de cada 4 incorporouna aos seus procesos, por diante das apps.

Doutra banda, no noso Mapa do Emprendemento notamos un crecente compromiso dos emprendedores respecto a os problemas ambientais aos que se enfronta o noso planeta. E é que o sector do Green Business irrompeu con forza no ecosistema emprendedor internacional e xa se sitúa como a cuarta industria con máis startups de recente creación. É moi positivo que cada vez máis emprendedores de todo o mundo vexan a innovación e as novas tecnoloxías como unha ferramenta para construír un mundo mellor.

Cales son as industrias que consideras máis prometedoras para o emprendemento en España?

Nas dúas últimas edicións do Mapa do Emprendemento, Fintech, Education, Health Care e Desenvolvemento de Software resaltaron como os principais sectores elixidos polas persoas emprendedoras para desenvolver o seu negocio. Con todo, no último estudo vimos a irrupción de dous sectores que prevemos van seguir crecendo os próximos anos: Green Business e Provedor de Servizos.

Cal é a túa visión sobre o emprendemento feminino en España e que cambios gustaríache ver no ecosistema emprendedor?

Precisamente esa é unha das nosas materias pendentes. A porcentaxe de startups españolas fundadas por mulleres, independentemente da súa idade, non variou nunha década. De cada 10 persoas emprendedoras en España, só dúas son mulleres. Que esta cifra non cambiase en dez anos tennos que facer reflexionar: como podemos superar esta brecha entre o emprendemento masculino e o feminino?

Eu, que me considero unha startupera de 70 anos, son unha convencida de que as mulleres somos moi boas creando startups. Só temos que crérnolo! Ese o principal freo que atopamos ao emprendemento das mulleres. Tamén debemos ser conscientes de que os investimentos non teñen nin xénero nin idade, e só recoñecen o talento e o beneficio. 

Ves importante iniciativas como a Plataforma ONE para potenciar as conexións entre os diferentes axentes?

Por suposto. A Plataforma ONE é unha gran iniciativa para fomentar as conexións entre os distintos actores protagonistas do ecosistema emprendedor en España. Para as persoas emprendedoras, é unha forma de coñecer o ecosistema, a lexislación, últimas noticias e a información necesaria para emprender. Ademais, é unha mostra máis de que o sector público aposta pola innovación e o emprendemento e ofrece a axuda necesaria ás persoas emprendedoras.

Calquera iniciativa, xa sexa pública ou privada, que fomente o emprendemento e axude a conectar aos protagonistas entre eles, sempre vai ser positiva.