Rocío Schettini, directora xeral da Fundación da Universidade Autónoma de Madrid (FUAM)

Falamos con Rocío Schettini, directora xeral da Fundación da Universidade Autónoma de Madrid (FUAM), doutora en Psicoloxía e experta en planificación estratéxica, transferencia de coñecemento e articulación de ecosistemas de ciencia e innovación. Desde a FUAM, impulsa iniciativas orientadas a conectar a investigación universitaria co tecido produtivo e as administracións públicas, reforzando o papel da universidade como motor de desenvolvemento económico e social.

Ao longo da conversa, analiza os principais retos da transferencia de coñecemento, as barreiras que seguen atopando os equipos investigadores para emprender, a evolución recente do emprendemento académico na UAM e as claves para reforzar o impacto territorial das universidades públicas sen perder a súa esencia investigadora. Tamén comparte aprendizaxes derivadas de programas concretos impulsados desde a FUAM e reflexiona sobre as tendencias emerxentes na intersección entre ciencia, empresa e políticas públicas.

Como describirías hoxe o papel da FUAM na conexión entre universidade, empresa e sociedade, e que retos estades a priorizar?

Hoxe a FUAM actúa, ante todo, como un axente conector. A súa función principal é servir de nexo entre o coñecemento que se xera na universidade e o tecido produtivo, facilitando que as capacidades científico-técnicas da UAM respondan a retos concretos e xeren valor real para a sociedade. Nese papel de ponte, conecta persoal investigador, empresas e administracións públicas.

Neste momento, os esforzos concéntranse en tres grandes retos: acelerar a transferencia efectiva de tecnoloxía, fortalecer o ecosistema emprendedor vencellado á UAM e desenvolver modelos de colaboración máis áxiles con empresas e institucións públicas. 

Todo isto se apoia nunha idea transversal: a colaboración entre todo tipo de axente do ecosistema para facelo máis dinámico, visible e sólido. O obxectivo é revitalizar o traballo conxunto de oficinas de transferencia, fundacións, centros de investigación e unidades de emprendemento, de modo que o seu impacto sexa recoñecible tanto dentro como fóra da universidade e se reflicta no mercado.  

Para que a transferencia funcione, a tecnoloxía debe chegar ao mercado. Que factores prácticos marcan a diferenza nese proceso?

A transferencia non acontece unicamente por contar cunha boa idea. Require acompañamento estratéxico. Un dos factores clave é identificar con claridade o problema que se quere resolver e o mercado potencial ao que se dirixe a solución.

Tamén resulta fundamental traballar con equipos híbridos, capaces de combinar coñecemento científico e visión empresarial, así como dispoñer de acceso a financiamento axeitado —público ou privado— que permita acompañar a maduración tecnolóxica e comercial. A todo isto súmanse estruturas institucionais que reduzan a fricción administrativa e faciliten os procesos. Ese é un dos papeis centrais da FUAM: traballar para que o persoal investigador poida transferir a súa tecnoloxía e o seu coñecemento científico co obxectivo de resolver problemas reais da sociedade.

A miúdo o persoal investigador quere emprender ou transferir. Que barreiras atopan máis a miúdo e como poden as institucións reducilas?

Con frecuencia, o persoal investigador enfróntase a barreiras relacionadas coa falta de tempo, de incentivos ou de coñecemento específico para emprender ou transferir. Durante anos, a carreira académica estivo moi centrada na investigación orientada a publicacións e na docencia, deixando nun segundo plano a aplicabilidade do coñecemento.

Nos últimos anos xurdiron mecanismos para poñer en valor a transferencia, e desde as oficinas de transferencia resulta clave dar a coñecer o marco legal e as posibilidades que ofrece. En moitos casos, as barreiras non son estruturais, senón de descoñecemento da normativa, dos instrumentos dispoñibles ou, simplemente, de falta de tempo.

Desde a FUAM trabállase en identificar estas barreiras e en poñer os medios para superalas, xerando contornas seguras onde se poida experimentar coa transferencia sen asumir riscos desproporcionados. Ao mesmo tempo, impúlsase o recoñecemento destas actividades na carreira investigadora, un cambio que avanza de forma progresiva no ámbito das administracións públicas.

O emprendemento académico na UAM está medrando. Que cambios recentes estás vendo e que oportunidades se abren para os equipos investigadores?

Nos últimos anos obsérvase un cambio moi positivo: cada vez máis persoal investigador contempla o emprendemento como unha vía natural para levar o seu coñecemento ao mercado. Isto reflíctese nun aumento moi significativo das empresas baseadas no coñecemento (EBCs), que no caso da UAM foi especialmente notable en 2025.

Este crecemento responde a unha aposta decidida do equipo de goberno da universidade polo emprendemento científico, a través de programas de apoio, mentoría, seguimento e acompañamento. O traballo da FUAM centrouse en acompañar estes proxectos desde fases moi temperás ata a súa consolidación, reducindo tempos e burocracia.

A axilidade dos procesos de aprobación e o apoio administrativo permiten que os equipos investigadores que contan cun plan de negocio sólido poidan ver a súa empresa creada nun prazo moi reducido, o que supón unha oportunidade clara para acelerar a chegada do coñecemento ao mercado.

A FUAM impulsa múltiples iniciativas de transferencia. Que proxectos destacarías polo seu impacto ou polo aprendido ao poñelos en marcha?

A FUAM cumpre máis de 35 anos como oficina de transferencia da UAM, con miles de proxectos desenvolvidos ao longo deste tempo. Entre as iniciativas institucionais, a aposta polo emprendemento destaca polos resultados obtidos.

Outro eixe relevante foi o impulso do networking, adaptado ás distintas áreas de coñecemento da universidade. Como exemplo concreto, destaca o Programa de Fomento da Transferencia de Coñecemento, que xa vai pola súa oitava edición. Este programa promove a transferencia cara á sociedade atendendo ás súas necesidades, implicando o tecido produtivo mediante o cofinanciamento de proxectos e fomentando a participación de persoal investigador novo e de mulleres.

Desde o seu inicio cofinanciáronse preto de 100 proxectos, incrementando ano a ano o retorno do investimento. A principal aprendizaxe é clara: cando o risco se comparte e o mercado percibe unha aposta real da universidade polas súas capacidades, xérase maior confianza e mellores resultados.

As universidades públicas teñen misión académica e papel social. Como poden reforzar o seu impacto no territorio sen perder a súa esencia investigadora?

A innovación e a transferencia son unha das tres misións fundamentais da universidade. Unha universidade que non transfire non está a cumprir plenamente coa súa esencia. No caso da UAM, a excelencia investigadora convive cunha forte capacidade docente e transferidora.

A investigación é a base da transferencia, xa que o avance científico é tamén avance social. Reforzar o impacto territorial implica abrirse á contorna, colaborar con actores diversos e orientar parte da investigación cara a retos sociais, sen renunciar ao rigor, á independencia e á excelencia científica que caracterizan a universidade pública.

Na intersección entre talento investigador, empresas e administracións, que tendencias emerxentes ves e que proxectos gañarán relevancia?

Obsérvase unha converxencia crecente entre ciencia, empresa e políticas públicas. Entre as tendencias máis relevantes destacan o auxe do deeptech, a innovación orientada a misións e o papel central dos ecosistemas colaborativos.

Os proxectos que gañarán protagonismo serán aqueles capaces de integrar talento científico con capacidades de execución empresarial e un enfoque claro no impacto.

A intelixencia artificial aplicada a distintos sectores é unha das liñas máis visibles, xunto con ámbitos como a medicina personalizada, a atención sociosanitaria, a ética e os neurodereitos, os novos materiais, a sustentabilidade e o seu impacto ambiental.

De que maneira pode a Plataforma ONE achegar valor ás persoas da UAM e da FUAM que teñen necesidades vinculadas ao ecosistema emprendedor?

A Plataforma ONE pode converterse nunha ferramenta clave para ordenar e potenciar o ecosistema emprendedor. O seu valor reside en facilitar o acceso a recursos, conectar os distintos actores e facer máis visibles as oportunidades existentes.

Para a FUAM e para os grupos de investigación da UAM aos que acompaña, supón un punto de entrada claro á transferencia e ao emprendemento, axudando a reducir a fragmentación e a mellorar a eficiencia do sistema. Iniciativas deste tipo resultan fundamentais para abordar de forma colaborativa as barreiras existentes e reforzar o impacto do coñecemento científico na sociedade.